Mudanya'da bina yıkımı: kaçak yapı süreci, Tirilye ve kıyı şeridi

Mudanya'da yıkım gündemini üç konu belirliyor: belediyenin kararı kesinleşmiş yaklaşık 2.000 kaçak yapı için başlattığı süreç, Tirilye ve Kumyaka gibi tamamı kentsel sit olan yerleşimlerde kurul izni ve sıvılaşma riski taşıyan kıyı şeridindeki eski yazlıklar. Hangi yapının hangi yolla yıkılacağı bu üç başlıktan hangisine girdiğine göre değişir.

Mudanya'daki kaçak yapı yıkımları nereden kaynaklanıyor?

Yıllardır bekleyen kararlardan. Belediyenin 24 Aralık 2025 tarihli açıklamasına göre yıkım kararı 2021 ve öncesinde kesinleşmiş yaklaşık 2.000 kaçak yapı için süreç başlatıldı; bu yapıların tebligatları 5-6 yıl önce yapılmıştı.

Bu yıkımların dayanağı 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesidir. Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı mühürlenir, sahibine yapıyı ruhsata uygun hâle getirmesi için 1 ay süre tanınır. Aykırılık giderilmezse yapı encümen kararıyla belediye tarafından yıktırılır ve masraf sahibinden tahsil edilir. Maddenin ayrıntısını İmar Kanunu'nun yıkım hükümleri sayfasında özetledik.

5 Ekim 2026 ihalesi yıkım yüklenicisinden ne istiyor?

Basına yansıyan bilgiye göre Mudanya Belediyesi, 3194 md. 32 kapsamındaki ruhsatsız ve ruhsata aykırı yapılar için 12 bin m³ yıkım ve 13 bin m² kaldırma işini, 350 gün süreli olarak 5 Ekim 2026'da EKAP üzerinden ihaleye çıkarıyor. Teklif verecek firmalardan Yıkım Müteahhitliği Yetki Belgesi isteniyor.

Bu ihale, ilçe genelindeki dağınık yapıları kapsayan uzun soluklu bir iş. Tek bir binadan farklı olarak her gün ayrı bir adreste, farklı erişim koşullarında çalışmayı gerektirir; makinenin taşınması, atığın sahaya ulaştırılması ve komşu yapıların korunması her adreste yeniden planlanır. Hangi yükseklikteki yapı için hangi grubun gerektiğini Y1, Y2 ve Y3 yetki grupları sayfasında anlattık.

Tirilye ve Kumyaka'da bir yapı yıkılabilir mi?

Yalnızca Koruma Bölge Kurulu kararıyla. ÇEKÜL Vakfı'nın derlemesine göre Kumyaka ve Tirilye (Zeytinbağı) tamamen kentsel sit; merkezde de Giritli ve Türk mahalleleri kentsel sit alanı. Tirilye'de 20,4 hektarlık plan alanının 15 hektarı kentsel sit ve bu alanda 1.026 parselde 867 yapı, bunların içinde 147 tescilli yapı bulunuyor. Koruma amaçlı nazım plan 1992'de onaylandı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Bursa İl Müdürlüğü de Kumyaka ile Tirilye'yi kapsayan doğal sit alanı duyurusu yayımladı.

Bu yerleşimlerde üç durumu ayırmak gerekir:

• Tescilli yapı: 2863 sayılı Kanun kapsamındaki tescilli yapılar yıkım yönetmeliğinin kapsamı dışındadır; her müdahale kurul kararına bağlıdır.
• Sit alanındaki tescilsiz yapı: Kültür varlığının etkileşim ve geçiş sahasında ruhsattan önce kurul veya komisyondan uygun görüş alınır (yönetmelik md. 5).
• Kazı: Temel sökümünde kültür varlığına rastlanırsa çalışma durdurulur ve müzeye ya da mülki amire bildirilir.

Dar sokaklı bu dokuda iş çoğunlukla elle söküm ve malzeme ayrıştırmasıyla yürür; taş, ahşap ve kiremit ayrı toplanır. Yöntemi seçici yıkım ve atık ayrıştırma sayfasında anlattık. 1922 Mudanya Mütarekesi'nin imzalandığı ve 1937'den beri müze olan Mütareke Evi gibi yapıların çevresinde de aynı hassasiyet geçerlidir.

Sahil şeridindeki yazlık ve villalarda neye bakılır?

Önce zemine. Bursa Teknik Üniversitesi'nin parsel bazlı sıvılaşma çalışmasını yürüten Prof. Dr. Eyübhan Avcı, AA'nın aktardığına göre Gemlik ve Mudanya gibi sahil bölgelerini sıvılaşma bölgesi olarak anıyor. AFAD verisine dayanan İl Afet Risk Azaltma Planı'na ilişkin habere göre Zeytinbağı Fayı da Mudanya ile Kocasu deltası arasında yaklaşık 40 km uzanıyor.

Eski yazlık sitelerin yenilenmesinde yıkım genellikle yeni yapının ilk adımıdır; boşalan parselde zemin etüdü yapılır. Tek katlı, 6,00 m'yi ve 250 m²'yi aşmayan müstakil bir yazlıkta yıkım planı aranmaz. Çok katlı site bloklarında ise plan zorunludur ve maliklerin tamamının muvafakati gerekir; yazlık sitelerde imzaların toplanması teknik işten uzun sürebilir.

Atık hangi sahaya gider, ruhsat nereden alınır?

İlçedeki Altıntaş sahası BURKENT listesinde Eylül 2026 itibarıyla açık görünüyor. Ancak saha turistik bölgede olduğu için cumartesi ve pazar kapalı. Hafta sonuna sarkan bir yıkımda atığın konteynerde beklemesi ya da başka bir sahaya planlanması gerekebilir; iş programı buna göre kurulur. Taşıma belgesi Hafriyat Yönetim Bilgi Sistemi (HYBS) üzerinden alınır.

İlçede OSB ve KSS bulunmuyor; BEBKA'ya göre büyük tesisler Yazaki ve Türk Prysmian, bunların yanında zeytin işleme tesisleri var. Yıkım ruhsatı Mudanya Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'ne yapılan başvuruyla düzenlenir. Belediyenin yayımladığı kamu hizmet standartları tablosunda yıkım ruhsatı için 19 kalem belge ve en geç 30 günlük tamamlanma süresi yazıyor. Belgeler şunlar: imar durumu; tapu fotokopisi, varsa malik listesi ve tapu sicil müdürlüğü yazısı; vekâletname; vergi borcu yoktur ve emlak ilişik kesme yazıları; BURSAGAZ, BUSKİ ve UEDAŞ ilişik kesme yazıları; binanın boş olduğuna dair muhtarlık yazısı; numarataj belgesi ve parselin fotoğrafı; varsa yapı ruhsatı; eski eser niteliğindeki binalarda koruma kurulu kararı; moloz nakil belgesi; müteahhitlik belgeleri, statik fenni mesul belgeleri ve sözleşmesi ile yıkım sözleşmesi. Kentsel dönüşüm kapsamında ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü izniyle yapılacak yıkımlarda, tabloya göre ilk dokuz belgenin dilekçeye eklenmesi zorunlu değil.

Bu tablo 2019 tarihli bir belgede yer alıyor; aradan geçen sürede 2021 yönetmeliği ve 2026 değişikliği geldiği için güncel liste müdürlükten mutlaka teyit edilmelidir. Genel akış yıkım ruhsatı rehberinde. Kıyı zemini konusunda benzer koşulları taşıyan doğu komşusunu Gemlik sayfasında anlattık.