Kestel'de bina yıkımı: Çataltepe sahası, geri kazanım ve iki OSB

Kestel'de bina yıkımını diğer ilçelerden ayıran şey atığın gideceği yerin yakınlığıdır. BURKENT'in Çataltepe hafriyat sahası ve Burhaniye'deki yıkıntı atığı geri kazanım tesisi ilçe sınırları içinde. Yıkım işlerinin ağırlığı ise Kestel OSB ile Barakfakih OSB'deki tekstil ve metal tesisleri ve göçle hızla büyümüş mahallelerdeki eski yapılardır.

Kestel'de yıkım atığı neden ilçe içinde kalabiliyor?

Çünkü iki tesis de burada. BURKENT'in saha listesine göre Çataltepe hafriyat sahası, faaliyeti bitmiş bir maden ocağını rehabilite etmek için Şubat 2023'ten beri dolgu kabul ediyor; ilk etapta 1.671.790 m³ dolgu planlanmış ve saha Eylül 2026 itibarıyla açık görünüyor. Büyükşehir Belediyesi'nin 2017 tarihli haberine göre ise Kestel'e bağlı Burhaniye'de günlük 800 ton kapasiteli bir tesis, yıkım ve yol molozunu 3-15 cm boyutunda dolgu malzemesine dönüştürüyor.

Bu yakınlığın pratik karşılığı nakliyedir. İl merkezine 11 km uzaklıktaki Kestel'de yükleme ile döküm arasındaki mesafe kısalır, kamyon turu hızlanır ve şantiyede atığın bekleme süresi azalır. Osmangazi'deki Yenikent sahasının yeni hafriyat başvurularına kapalı olması, çevre ilçelerden gelen işlerin de bu sahaya yönelmesine yol açabilir; bu nedenle saha yoğunluğu keşif sırasında BURKENT'ten yeniden kontrol edilir.

Taşıma belgesi Hafriyat Yönetim Bilgi Sistemi (HYBS) üzerinden alınır. 2 tondan fazla atıkta Atık Taşıma ve Kabul Belgesi zorunludur ve konteyner yerleşmeden yıkıma başlanmaz.

Moloz geri kazanıma gidecekse yıkım nasıl değişir?

Ayrıştırma yıkımdan önce başlar. Geri kazanım tesisine gidecek beton ve tuğla molozunun içinde ahşap, plastik, yalıtım ya da metal kalması malzemenin kalitesini düşürür. Yönetmelik md. 14 de müteahhitten atıkları kaynağında ayırmasını, önce yeniden kullanımı sonra geri kazanımı sağlamasını istiyor.

Bu yüzden yıkım sahada şu sırayla ilerler: kapı, pencere, tesisat ve metal elemanlar sökülür; alçı ve yalıtım ayrılır; geriye kalan betonarme gövde yukarıdan aşağıya indirilir. Çelik donatı kırma sırasında betondan ayrılır ve hurda olarak toplanır. Seçici yıkımın ayrıntısını seçici yıkım ve atık ayrıştırma sayfasında, geri kazanılan malzemenin nerelerde kullanıldığını yıkıntı atıklarının geri kazanımı yazısında anlattık.

Kestel OSB ve Barakfakih OSB'de fabrika yıkımı neye dikkat ister?

Kestel'in sanayisi iki OSB'de toplanıyor. BEBKA'nın 2021 verisine göre Kestel OSB 73,43 hektar ve 93 parselden oluşuyor, yaklaşık 4.500 kişi çalışıyor, doluluk %82 ve 82 firmanın 59'u tekstil sektöründe. Barakfakih OSB BEBKA'da 245,6 hektar (Bursa Yatırım Destek Ofisi'nde 230 hektar) olarak geçiyor; tekstil ve metal öne çıkıyor.

Tekstil ağırlıklı bir bölgede yıkım çoğu zaman tek bir binadan ibaret değildir: üretim holü, depo, kazan dairesi ve idari bina birlikte ele alınır. Doluluk oranı yüksek bir OSB'de komşu tesisler çalışmaya devam ederken söküm yapılır; toz, titreşim ve kamyon trafiği bölge müdürlüğüyle birlikte planlanır. Eski üretim yapılarında çatı ve cephe kaplamalarının asbest envanteri ilk adımdır ve analiz ÇSGB tarafından yetkilendirilmiş laboratuvarda yapılır. OSB'lerde fabrika yıkımını nasıl yürüttüğümüzü ayrı bir sayfada anlattık.

Göçle büyüyen mahallelerde dönüşüm nasıl ele alınıyor?

Kestel Belediyesi'nin tarihçesine göre ilçe 1990'da 3644 sayılı Kanun'la kuruldu ve nüfusunun büyük bölümü göçle oluştu; gelenlerin önemli kısmı Bulgaristan'dan, bir kısmı Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu illerinden. TÜİK ADNKS 2025'e göre bugün nüfus 77.374. Kısa sürede büyüyen bu yerleşimlerde yapı stoğu da farklı dönemlerin izini taşıyor.

Belediyenin 2025-2029 Stratejik Planı'nda Kestel, Büyükşehir ölçeğinde güçlendirme, yerinde dönüşüm ve rezerv alana taşıma yöntemlerinin destekleneceği ilçeler arasında sayılıyor. Bu, ilan edilmiş bir riskli alan kararı değil, bir planlama yaklaşımıdır. Somut dönüşüm projeleri ve etap takvimleri için ilgili belediyeyle teyit edilmelidir.

Zemin tarafında AFAD verisine dayanan İl Afet Risk Azaltma Planı'na ilişkin habere göre Barakfakı Fayı Bursa Ovası'nın kuzey kenarını izliyor, Bursa Fayı da İnegöl Havzası'na doğru uzanıyor. Parsel bazında tehlike için AFAD'ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası (yeni sekmede açılır) kullanılır.

Kestel Belediyesi'nde hangi başvurular online yapılabiliyor?

Kestel, Bursa'da imar başvurularını web üzerinden alan belediyelerden biri. ULAKBEL sistemi üzerinden imar ruhsat başvurusu ve zemin etüdü başvurusu yapılabiliyor; parselin imar durumu da KEOS üzerinden görülebiliyor. Ancak yıkım ruhsatına özel bir online form görmedik. Yıkım ruhsatının hangi kanaldan ve hangi evrakla alınacağı ilgili belediyeyle teyit edilmelidir.

Yıkımdan sonra aynı parselde yeni yapı yapılacaksa zemin etüdü başvurusunun online olması takvimi kolaylaştırır; zemin etüdü için Detay Zemin (yeni sekmede açılır) ile yıkım bitişine göre plan yapılabilir. Yönetmeliğe göre eksiksiz başvuruda yıkım ruhsatı en geç 15 günde düzenlenir; akış yıkım ruhsatı rehberinde. Kendi hafriyat sahası bulunmayan kuzeybatı komşusunu Gürsu sayfasında anlattık.