Orhangazi'de bina yıkımı: ORKENT dönüşümü ve ağır sanayi sökümü

Orhangazi'de bina yıkımı bugün en çok iki başlıkta konuşuluyor: 1990'ların başında göçmenler için yapılan ORKENT ve SOYDAŞKENT konutlarının dönüşümü ve Asilçelik, Döktaş gibi ağır sanayi tesislerinin bulunduğu üretim alanları. İlki etaplı ve tahliye takvimine bağlı bir toplu yıkım, ikincisi faal tesis içinde güvenlik odaklı bir söküm işidir.

ORKENT ve SOYDAŞKENT dönüşümünde yıkım nasıl ilerleyecek?

ORKENT ve SOYDAŞKENT, 1989'da Bulgaristan'dan gelen göçmenler için 1990'ların başında yapılan, toplam 1.040 konutluk yerleşimlerdir. Basına yansıyan bilgiye göre TOKİ bölge için fizibilite yürütüyor (Ekim 2025). Mayıs 2026 tarihli habere göre ise Bakanlık projesiyle ORKENT'te 341 daire yıkılacak, yerine 362 adet 2+1 daire yapılacak; pazar alanı da kapsamda.

Bu ölçekte bir yıkımda belirleyici olan makine gücü değil, sıradır. Her blok için tahliye ve boşluk tespiti, abonelik kesimleri, blok bazında asbest envanteri, ardından seçici söküm ve en son ana yıkım gelir. Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik md. 5'e göre asbest ve tehlikeli maddeler sökülmeden ve seçici yıkım yapılmadan ana yıkıma geçilemez. 1.040 konutun aynı anda boşalması beklenmediği için etaplar, tahliye takvimine göre kurgulanır; yıkımı biten blokta pazar alanı gibi ortak kullanım alanlarının geçici düzeni de planın parçası olur.

Projenin hangi hukuki çerçevede ve hangi idare eliyle yürütüleceği resmî kararlarla netleşecek; bu nedenle hak sahiplerinin güncel bilgiyi belediyeden ve projeyi yürüten kurumdan alması gerekir. Dönüşüm yıkımının genel akışını kentsel dönüşüm yıkımı sayfamızda anlattık.

Orhangazi Meydanı projesi hangi yapıları kapsıyor?

Bursa Büyükşehir Belediyesinin "Orhangazi Meydanı Kentsel Dönüşüm Projesi", Gazi Orhan Bey Camii'nin batısındaki eskimiş, afet riski taşıyan ve düzensiz yapı stoğunun kaldırılmasını ve eski terminal alanının dönüştürülmesini hedefliyor. Kent merkezinde, cami ve çarşı dokusuna yakın yapılarda yıkım; dar erişim, yaya trafiği ve komşu yapıların korunması nedeniyle kontrollü yöntemle yapılır. Çevredeki yapıların tescil durumu dosyada ayrıca kontrol edilir; tescilli ya da tescilliye komşu parselde Koruma Bölge Kurulu görüşü gerekir.

Çelik ve döküm tesislerinde söküm nasıl planlanır?

Orhangazi'de OSB yok; BEBKA'ya göre ilçede iki Özel Endüstri Bölgesi var. Asilçelik ÖEB 43 hektardır ve 10 Mayıs 2019 tarihli, 30770 sayılı Resmî Gazete ile ilan edilmiştir. Döktaş ÖEB'deki tesis yıllık 150.000 ton döküm kapasitesiyle raporda "Avrupa'nın 5. büyük döküm tesisi" olarak geçer. Bamesa Çelik, Sirena Marine, Cargill ve Namsal da raporda anılan diğer tesislerdir. OSB kurma çalışmaları 2012'de başlamış, dosya 2014'te valiliğe sunulmuştur.

Ağır sanayi sökümü konut yıkımına benzemez. Tavan vinçleri ve kren yolları, ağır çelik makaslar, ocak ve fırın bölümleri, yüksek bacalar ve derin makine temelleri ayrı iş kalemleridir. Fırın ve ocak astarlarında kullanılan malzemeler envanterde ayrıca değerlendirilir. Faal üretimin sürdüğü sahada söküm alanı çalışan hatlardan fiziksel olarak ayrılır; tesis güvenlik kuralları ile yıkım planı birlikte okunur. Ayrıntıları fabrika ve endüstriyel tesis yıkımı sayfamızda bulabilirsiniz. Hurdanın ağırlıklı olarak çelik olması, metal ayrıştırmasını bu tür işlerin ekonomik tarafında önemli kılar.

Fay koridoru ve göl–ova zemini neyi değiştirir?

Orhangazi, İznik Gölü'nün batısında bir ova üzerinde kuruludur. AFAD verisine dayanan İl Afet Risk Azaltma Planı'nı aktaran habere göre Gemlik Fayı İznik Gölü ile Gemlik Körfezi arasında yaklaşık 40 km uzanır; Bursa Büyükşehir ve JICA'nın 2026'da kamuoyuyla paylaşılan deprem senaryosu da bu İznik–Gemlik fay hattı üzerine kuruludur. Bu, yıkımdan çok boşalan parselde yapılacak yeni binayı ilgilendirir: parsel bazında tehlike için AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası (yeni sekmede açılır) sorgulanmalı; yeni yapı öncesi zemin etüdü için Detay Zemin (yeni sekmede açılır) ile süreç planlanabilir.

İlçedeki Ilıpınar ve Hacılartepe höyükleri, arkeolojik potansiyelin yüksek olduğunu hatırlatır. Temel sökümü ya da kazı sırasında kültür varlığı niteliğinde bir buluntu çıkarsa 2863 sayılı Kanun gereği çalışma durdurulur ve müzeye ya da mülki amire bildirilir.

Orhangazi'de ruhsat ve hafriyat süreci nasıl yürür?

Yıkım ruhsatı Orhangazi Belediyesinden alınır. Belediyenin İmar ve Şehircilik Müdürlüğü, e-belediye, KEOS imar durumu sorgusu ve "Yapı Belgeleri" web sistemi bulunuyor; yıkım ruhsatına özel çevrim içi başvuru ve güncel evrak listesi tespit edilemedi, ilgili belediyeyle teyit edilmeli. Başvurunun genel adımları yıkım ruhsatı rehberimizde yer alıyor.

BURKENT'in Eylül 2026 listesinde ilçedeki Örnekköy hafriyat sahası açık görünüyor. 2 tondan fazla yıkıntı için Atık Taşıma ve Kabul Belgesi alınır ve süreç HYBS üzerinden yürür; saha durumu iş öncesinde teyit edilmelidir. Göl kıyısındaki komşu ilçede sit alanlarının yıkıma etkisi için İznik sayfamıza bakabilirsiniz.