Yıkım işlerinde iş sağlığı ve güvenliği, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğine göre yürütülür. Yönetmelik yıkımı ve sökümü "yapı işi" sayar. Yıkımdan önce bağlantılar kesilir ve güvenlik alanı bırakılır. Çalışma ehil bir kişinin gözetiminde planlanır ve yürütülür.
Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği 5 Ekim 2013 tarihli ve 28786 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı, 31 Aralık 2018'de (Sayı 30642, 4. Mükerrer) değiştirildi. Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik de 12. ve 13. maddelerinde bu yönetmeliğe ve 6331 sayılı Kanuna açıkça atıf yapar.
Yıkım, Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliğinin kapsamında mı?
Evet. Yönetmeliğin EK-1 Yapı İşleri Listesinde "10- Söküm" ve "11- Yıkım" ayrı kalemler olarak sayılır. Bu nedenle bina yıkımı, iç söküm ve kısmi yıkım işlerinde yönetmeliğin tüm hükümleri uygulanır. Yönetmeliğe göre hazırlanan sağlık ve güvenlik dosyasında gelecekteki yıkım işleri için gerekli bilgiler de yer alır.
EK-4 yıkım için hangi önlemleri sayar?
| EK-4 (B) Bölüm II | Hüküm |
|---|---|
| Bent 30 | Yıkılmakta olan yapılarda çalışanları yapının dayanıksızlığından koruyacak tedbirler alınır. |
| Bent 74 | Patlayıcıyla çalışılan yer altı işlerinde patlayıcıyı yalnızca yeterlik belgeli kişiler alabilir ve ateşleyebilir. |
| Bent 75 (Yıkım işleri) | Havagazı, su ve elektrik bağlantıları kesilir, güvenlik alanı bırakılır; ilgili standart ve mevzuata uyulur; uygun yöntem ve ekipman kullanılır; çalışma işverenin görevlendirdiği ehil kişinin gözetiminde planlanır ve yürütülür; toz önlenir, moloz güvenli şekilde uzaklaştırılır. |
| Bent 76 (Asbest) | Çalışmadan önce bina sahibinden de bilgi alınarak araştırma yapılır; şüphe varsa Asbest Yönetmeliği uygulanır. |
Bent 76, yıkım yönetmeliğindeki asbest envanteri zorunluluğuyla aynı yöne bakar. İki yönetmelik birlikte okunduğunda, asbest araştırması hem çevre hem çalışan güvenliği yükümlülüğüdür. Ayrıntı asbest yönetmeliği sayfamızda.
Yıkım yönetmeliği İSG için ne ekler? (md. 12–13)
- md. 12: Yıkımda kullanılan makineler TS 13633'e uygun olmalıdır. Operatörlerin mesleki yeterlilik belgesi bulunmalıdır.
- md. 13: 6331 sayılı Kanun ve Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliğine uyulur. Kişisel koruyucu donanım kullanımı zorunludur.
Bu iki maddeye yöntem kuralları eşlik eder. Tam yıkım çatıdan temele, yukarıdan aşağıya yapılır ve alt kat düşey taşıyıcılarından başlanamaz. Çalışmaya ara verilirken askıda blok bırakılmaz. Bitişik nizamda ise mümkünse elle yıkım esastır. Şantiye en az 2,5 m paravanla çevrilir ve Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliğine göre işaretlenir. Yangın ve ilk yardım donanımı ile haberleşme sistemi bulundurulur. Makine seçimini kontrollü mekanik yıkım sayfamızda anlatıyoruz.
Sahada bu kurallar nasıl sıralanır?
Hazırlık
Asbest araştırması yapılır, bağlantılar kesilir, güvenlik alanı ve paravan kurulur.
Planlama
Yıkım planı ve yöntem, ehil kişinin gözetiminde çalışma programına dönüştürülür.
Ekipman ve personel
TS 13633'e uygun makineler ve belgeli operatörler görevlendirilir; KKD dağıtılır.
Yürütme
Yukarıdan aşağıya yıkım yapılır, toz bastırılır, moloz güvenli biçimde uzaklaştırılır.
Kapanış
Askıda eleman bırakılmadan saha güvenli hâle getirilir.
Toz tarafında TS 13883'e uygun toz bastırma sistemi zorunludur; uygulamayı yıkımda toz kontrolü yazımızda anlattık. Tüm akış için yıkım süreci sayfamıza bakabilirsiniz.
Bursa'da yıkım çalışma saatleri nedir?
Şantiye çalışma saatleri il mahalli çevre kurulu kararlarıyla belirlenir ve ilden ile değişir. Çalışma saatleri İl Mahalli Çevre Kurulu kararı ve ilgili belediyeden teyit edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Yıkım işlerinde hangi mevzuat uygulanır?
Temel dayanak 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğidir. Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik de 12. ve 13. maddelerinde makine, operatör ve KKD kurallarıyla bunlara atıf yapar. Asbest şüphesinde Asbest Yönetmeliği de uygulanır.
Yıkım makinesi operatöründe belge aranır mı?
Evet. Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik md. 12'ye göre operatörlerin mesleki yeterlilik belgesi olmalıdır. Makinelerin de TS 13633'e uygun olması gerekir. Osmangazi Belediyesi ruhsat başvurusunda müteahhitten makine ve operatör bilgilerini ister.
Yıkımdan önce hangi bağlantılar kesilir?
Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği EK-4 bent 75'e göre havagazı, su ve elektrik bağlantıları kesilir. Yıkım ruhsatı başvurusunda da elektrik, su, doğalgaz ve telefonun kapatıldığına dair belgeler istenir.
Yıkımda kişisel koruyucu donanım zorunlu mu?
Evet. Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik md. 13 KKD kullanımını açıkça zorunlu tutar. Asbestli malzemeyle çalışılan aşamalarda Asbest Yönetmeliğinin ek koruma ve ölçüm kuralları da devreye girer.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği (Mevzuat Bilgi Sistemi)
- Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik, konsolide metin
- Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik
Mevzuat metinleri değişebilir; bağlayıcı hüküm için Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.