Y1, Y2 ve Y3, yıkım işi üstlenecek müteahhitlerin Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik md. 14/A'ya göre ayrıldığı yetki gruplarıdır. Y3 bina yüksekliği 16,50 m'ye, Y2 51,50 m'ye kadar binaları yıkabilir; Y1 patlayıcılı veya patlayıcısız her binayı yıkabilir. Patlayıcıyla yıkımı yalnızca Y1 yapabilir.
Madde 14/A, 5 Ağustos 2021 tarihli ve 31559 sayılı Resmî Gazete ile eklendi ve 1 Mart 2022'de yürürlüğe girdi; grupların üstlenebileceği işleri belirleyen 5. fıkra 1 Haziran 2022'den beri uygulanıyor. Eşikler, iş deneyimi ve ekipman şartları 29 Aralık 2022 tarihli ve 32058 sayılı değişiklikle bugünkü hâlini aldı.
Y1, Y2 ve Y3 arasındaki fark nedir?
Gruplar yalnızca mesleki ve teknik yeterliğe göre ayrılır; ekonomik ve mali yeterlik aranmaz. Aşağıdaki tablo yönetmelikteki güncel şartları özetler.
| Kriter | Y1 | Y2 | Y3 |
|---|---|---|---|
| Üstlenebileceği işler | Patlayıcılı veya patlayıcısız her türlü bina | Bina yüksekliği ≤ 51,50 m | Bina yüksekliği ≤ 16,50 m |
| Patlayıcıyla yıkım | Yapabilir | Yapamaz | Yapamaz |
| İş deneyimi (son 5 yıl) | > 120.000 m² yapı inşaat alanı; en az biri 26,50 m'yi geçen bir yapının yıkımı | > 35.000 m²; en az biri 13,50 m'yi geçen bir yapının yıkımı | Şart yok |
| Asgari ekipman | 1 adet 260 HP paletli ekskavatör, 2 adet 120 HP ekskavatör, 1 adet 40 HP mini ekskavatör, 1 adet 90 HP yükleyici, 1 adet 5 ton su sandıklı arazöz, taşınabilir pulverize su toz bastırma sistemi; en az biri 20 m çalışma yüksekliğinde uzun erişimli | 1 adet 260 HP paletli ekskavatör, 1 adet 120 HP ekskavatör, 1 adet 40 HP mini ekskavatör, taşınabilir pulverize su toz bastırma sistemi; en az biri 16 m çalışma yüksekliğinde uzun erişimli | 1 adet 120 HP ekskavatör, taşınabilir pulverize su toz bastırma sistemi |
| Teknik personel | 1 inşaat mühendisi | 1 inşaat mühendisi | Şart yok |
| Teminat | Birim maliyet × 120.000 m² × 25/10.000 | Y1 tutarının 1/3'ü | Y1 tutarının 1/5'i |
| Ortaklık veya geçici grup belgesi | Verilmez | Verilmez | Verilmez |
Y1 ve Y2'de toz bastırma sistemi ile 120 HP ve üstü ekskavatörlerden en az biri kendi malı, geçici ithal veya finansal kiralama yoluyla edinilmiş olmalıdır; bu ikisi noter onaylı kiralamayla karşılanamaz. Diğer makineler noter onaylı kiralamayla da gösterilebilir. Belge geçerli olduğu sürece bu ekipmanı bulundurmak ve personeli istihdam etmek zorunludur. Makinelerin sahada ne işe yaradığını yıkımda kullanılan makineler yazımızda anlatıyoruz.
Yıkım teminatı nasıl hesaplanır?
Yetki belge numarası verilirken teminat alınır. Y1 teminatı, yapı sınır bedeline esas birim maliyet × Y1 için asgari iş deneyimi alanı × 25/10.000 (onbinde yirmi beş) formülüyle bulunur. Y2 teminatı bu tutarın üçte biri, Y3 teminatı beşte biridir. Teminat nakit Türk parası, Devlet İç Borçlanma Senedi veya banka ve katılım bankası teminat mektubu olarak verilebilir; belge yenilenirken fark alınır.
TL karşılığı her yıl yayımlanan birim maliyete bağlı olduğu için sabit bir tutar vermiyoruz; güncel tutarı başvuru yılının birim maliyetiyle il müdürlüğünden teyit edin.
İş deneyimi nasıl belgelenir?
İş deneyimi olarak son 5 yılda yapılan yıkım işleri sayılır ve şu yollardan biriyle belgelenir:
- EKAP üzerinden,
- ilgili idareden alınan, alanı, üstleneni ve tarihi gösteren resmî yazıyla,
- sözleşme, Yanan ve Yıkılan Yapılar Formu ve fatura örnekleriyle (noter, YMM, SMMM veya vergi dairesi onaylı).
Başvuru il müdürlüğüne yapılır. Başvuruda EK-1A formu, sicil durumu beyannamesi, bildirim taahhütnamesi, oda kaydı veya Ticaret Sicili Gazetesi, iş deneyim belgeleri, makine yeterlik belgeleri ve SMMM veya YMM onaylı yeterlik bildirim formu bulunur.
Yıkım için ortak girişim kurulabilir mi?
Hayır. Yıkım işleri için ortaklık veya geçici grup yetki belge numarası verilmez. Yapım ve yıkım belge grupları müteahhidin yetki belge numarasına ayrı ayrı tahsis edilir; bir firmanın yapım grubu olması yıkım yetkisi olduğu anlamına gelmez.
Hangi yıkımlarda müteahhit aranmaz?
Yıkım planı aranmayan yıkımlarda müteahhit de aranmaz. Bunlar, bodrum hariç en çok 1 katlı, bina yüksekliği 6,00 m'yi ve yapı inşaat alanı 250 m²'yi aşmayan müstakil veya ayrık nizam yapılar ile küçük kısmi yıkımlardır. 12 Ağustos 2026'dan beri 6306 kapsamında kamu kurumlarınca yapılan yıkımlarda müteahhit ve şantiye şefi aranmıyor. Ayrıntı Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik özetimizde.
Y3'ün 16,50 m sınırı ile fenni mesul eşiği aynı şey mi?
Değil. 16,50 m, hangi grubun binayı yıkabileceğini belirler. Fenni mesul eşiği ise Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelikte düzenlenir: bugün 21,50 m'dir, 12 Ağustos 2027'de 18,50 m'ye inecek. Böylece 16,50–18,50 m arasındaki bir bina için Y2 gerekecek ama risk hâli yoksa fenni mesul aranmayacak. Takvim için 2026 değişikliği sayfamıza bakın.
Mal sahibi olarak firmanın grubunu nasıl anlarım?
Sözleşmeden önce firmadan yetki belge numarasını ve yıkım grubunu gösteren belgeyi isteyin, ardından binanızın yüksekliğiyle karşılaştırın.
Bina yüksekliğini öğrenin
Projeden, ruhsattan veya röleveden bina yüksekliğini alın; kat sayısı tahmini yeterli değildir.
Belgeyi yazılı isteyin
Firmanın yıkım grubunu (Y1, Y2 veya Y3) ve yetki belge numarasını gösteren belgeyi talep edin.
Kaydı kontrol edin
Belgenin güncel olduğunu resmî kayıt üzerinden doğrulayın; adımları yıkım firmasının belgesi nasıl sorgulanır yazımızda anlattık.
Grubu yükseklikle eşleştirin
16,50 m'yi aşan binada Y3, 51,50 m'yi aşan binada veya patlayıcı kullanılacaksa Y2 yeterli değildir.
Belediyeler de ruhsat başvurusunda bu belgeyi ister. Örneğin Osmangazi Belediyesinin FKTM007 Rev.02 (19.11.2024) evrak listesinde müteahhitten Y1/Y2/Y3 yetki belgesi (YAMBİS) ile makine ve operatör bilgileri isteniyor. Yeterliğini kaybeden bir yıkım müteahhidinin belge grubu iptal edilebilir; belgenin sözleşme tarihinde geçerli olup olmadığını sorgulayın.
Yetki belge grubumuz firma künyesinde yer alır. Hangi binaları üstlendiğimizi bina yıkımı hizmet sayfamızda bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Y3 yıkım belgesi ile kaç katlı bina yıkılabilir?
Y3 grubu bina yüksekliği 16,50 m'ye kadar olan binaları yıkabilir. Yönetmelik kat sayısı değil bina yüksekliği esas aldığı için "kaç kat" sorusunun cevabı binanın kat yüksekliklerine göre değişir. Kesin karşılaştırma için projedeki bina yüksekliğine bakılmalıdır.
Patlayıcıyla yıkımı hangi firma yapabilir?
Yalnızca Y1 grubundaki müteahhitler patlayıcıyla yıkım yapabilir. Y2 ve Y3 grupları patlayıcı kullanamaz. Patlayıcıyla yıkımda fenni mesul her durumda zorunludur ve başlamadan en az 10 gün önce bildirim yapılır.
Y3 belgesi için iş deneyimi gerekir mi?
Yönetmelikte Y3 için iş deneyimi ve teknik personel şartı yoktur. Asgari ekipman olarak bir adet 120 HP ekskavatör ve taşınabilir pulverize su toz bastırma sistemi aranır. Teminat Y1 tutarının beşte biridir.
Y3 yıkım belgesi teminatı 2026'da ne kadar?
Teminat, yapı sınır bedeline esas birim maliyet üzerinden formülle hesaplanır ve her yıl değişir. Y3 teminatı, Y1 teminatının beşte biridir. Güncel TL tutarı için başvuru yılının birim maliyetiyle il müdürlüğünden teyit alınmalıdır.
Yapım müteahhitliği belgesi olan firma yıkım yapabilir mi?
Yapım ve yıkım belge grupları ayrı ayrı tahsis edilir. Yıkım yapacak firmanın bunun yanında Y1, Y2 veya Y3 grubunda yıkım yetkisi bulunmalıdır. Yıkım planı aranmayan küçük yıkımlarda ise müteahhit aranmaz.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik, konsolide metin
- Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik, konsolide metin
- Osmangazi Belediyesi — Yıkım Ruhsatı İstenen Belgeler (FKTM007 Rev.02/19.11.2024)
Mevzuat metinleri değişebilir; bağlayıcı hüküm için Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.