Yenişehir'de bina yıkımı: havalimanı çevresi, metruk yapılar ve ova

Yenişehir'de bir yıkımı planlarken parselin havalimanına ne kadar yakın olduğu, ilçenin başka hiçbir yerinde sorulmayan bir soru olarak işin başına gelir. Uzun kollu ekskavatör ya da mobil vinç gerektiren işlerde çalışma yüksekliği bu yakınlığa göre sınırlanabilir. İlçenin diğer gündemi ise belediye ile kaymakamlığın birlikte yürüttüğü metruk bina yıkımlarıdır.

Havalimanı yakınında yıkımda makine yüksekliği neden sorun olur?

Yenişehir Havalimanı, kaymakamlığın verdiği bilgiye göre Haziran 2001'de uluslararası trafiğe açıldı. Havalimanlarının çevresinde yapı ve geçici ekipman yükseklikleri, uçuş güvenliği için tanımlanan mânia kriterlerine tabidir. Bu kural kalıcı binalar için bilinir; yıkımda ise gözden kaçabilir, çünkü sorun yıkılan binadan değil, onu yıkan makineden çıkar. Uzun erişimli bir ekskavatörün bomu ya da çatı sökümü için kurulan mobil vincin kulesi, yıkılan binanın kendisinden daha yükseğe uzanabilir.

Bu nedenle havalimanına yakın parsellerde keşifte şunları netleştiririz:

• Planlanan en yüksek çalışma noktası (bom ucu, vinç kulesi, iskele üst kotu),
• Bu yükseklik için ilgili havacılık otoritesinden görüş ya da bildirim gerekip gerekmediği,
• Yükseklik sınırlanırsa işin kısa bomlu makine, kırıcı ve elle sökümle hangi sırayla yapılacağı.

Hangi parselin hangi kısıta girdiği ve görüşün hangi kurumdan alınacağı parsel bazında ilgili idarelerden teyit edilmelidir; yazılı bir süre ya da genel bir mesafe vermiyoruz. Yükseklik kısıtlandığında yöntem çoğu zaman kontrollü mekanik yıkıma kayar: bina kat kat, daha kısa erişimli makinelerle ve yukarıdan aşağıya indirilir. Yönetmelik de yıkımın çatıdan temele yapılmasını ve alt kat düşey taşıyıcılarından başlanmamasını şart koşar (md. 11).

Yenişehir Belediyesi metruk binaları nasıl yıktırıyor?

Yerel basında yer alan ve Belediye Başkanı Ercan Özel'e dayanan habere göre Yenişehir Belediyesi, kaymakamlıkla iş birliği içinde kent estetiğini bozan ve kamu güvenliğine risk oluşturan metruk binaları tek tek yıkıyor; çalışmaların hız kazandığı açıklandı.

Bu tür yıkımlar genellikle 3194 sayılı İmar Kanunu md. 39'a dayanır. Yapı yıkılacak derecede tehlikeli bulunursa sahibine tebligat yapılır ve tehlikenin giderilmesi için en fazla 30 gün süre verilir. Tehlike giderilmezse yıkımı belediye yapar ve masraf %20 fazlasıyla malikten tahsil edilir.

Malik açısından pratik sonuç şu: Tebligat gelmeden önce kendi yıkımını ruhsatla planlayan malik, takvimi, yöntemi ve hurda ile ayrıştırılabilir malzemenin değerlendirilmesini kendisi yönetir. Tebligattan sonra süre kısalır. İdarenin yıkım yetkilerinin ayrıntısını İmar Kanunu'nun yıkım hükümleri sayfasında topladık.

Ova köylerindeki tarım yapıları ve eski çatılar nasıl ele alınır?

Yenişehir, kendi adını taşıyan ovada kurulu, 740 km²'lik bir ilçedir; TÜİK'in 2025 verisine göre nüfusu 55.609'dur ve neredeyse durağandır. Ova köylerinde ahır, samanlık, depo ve eski konutlar yıkım talebinin önemli kısmını oluşturur.

Tek katlı ve müstakil tarım yapılarında yönetmeliğin plan istisnası devreye girebilir: bodrum hariç en çok 1 katlı, bina yüksekliği 6,00 m'yi ve yapı inşaat alanı 250 m²'yi aşmayan müstakil veya ayrık nizam yapılarda yıkım planı düzenlenmez (md. 7). Büyük depo ve ahırlarda bu sınır kolayca aşılır.

Eski tarım yapılarının çatılarında dalgalı levha kaplamalar yaygındır ve bu levhalarda asbest olup olmadığı gözle anlaşılmaz. Yıkımdan önce asbest envanteri zorunludur ve analizi ÇSGB tarafından yetkilendirilmiş laboratuvar yapar (md. 16). Envanter ve söküm için Asbest Raporu Bursa (yeni sekmede açılır) ile yetkili ekiplerin takvimini asbest sökümü koordinasyonu kapsamında yönetiriz; asbest sökülmeden ana yıkıma geçilmez.

YOSAB ve küçük sanayi sitesinde yıkım neye benzer?

BEBKA'nın 2021 verisine göre Yenişehir OSB (YOSAB) 176 hektar ve 44 parseldir, doluluğu %4,5'tir ve öne çıkan sektör cam ve yan sanayisidir. Doluluğun düşük olması, burada yıkımdan çok yeni yapım beklendiğini gösterir; yıkım talebi daha çok sanayi sitesinden gelir. İlçedeki küçük sanayi sitesinde 317 işyeri bulunur ve BEBKA'ya göre %94'ü doludur.

Bitişik atölyelerden oluşan sanayi sitelerinde tek bir işyerini yıkmak, komşu işyerlerinin faaliyeti sürerken yapılır. Ortak duvarın korunması, tavan ve çatı bağlantılarının ayrılması ve tozun komşu işyerine taşınmaması planın ana başlıklarıdır; TS 13883'e uygun toz bastırma sistemi her yıkımda zorunludur (md. 18). Cam işleme tesislerinde fırın ve proses hatlarının yapıdan önce sökülmesi gerekir.

Tarihi yapıların yakınında ek izin gerekir mi?

Gerekebilir. BEBKA ilçenin somut mirası olarak Yarhisar Köyü'nü, Şemaki Evi Müzesi'ni, Saat Kulesi'ni, Süleyman Paşa ve Sinan Paşa külliyelerini sayar. Tescilli bir yapının etkileşim ve geçiş sahasında kalan parselde ruhsattan önce Koruma Bölge Kurulu'nun uygun görüşü alınır (md. 5). Sit ve tescil sorunlarının çok daha yoğun olduğu kuzey komşu için İznik sayfamıza bakabilirsiniz.

Ruhsat, fay bilgisi ve moloz taşıma nasıl planlanır?

Yıkım ruhsatı Yenişehir Belediyesinden alınır. Belediyenin e-belediye, e-İmar (yeni sekmede açılır) ve KEOS sistemleri bulunuyor; yıkıma özel çevrim içi başvuru ya da evrak listesi tespit edilemedi. Başvuru evrakı belediyenin imar birimiyle teyit edilmeli.

AFAD verisine dayanan İl Afet Risk Azaltma Planı'nı aktaran haberdeki 14 fay arasında Yenişehir adıyla anılan bir fay yok; komşu İnegöl ve İznik havzalarındaki fay zonları bölgeyi ilgilendirir. Parsel bazında tehlike için AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası (yeni sekmede açılır) sorgulanmalıdır.

Eylül 2026 BURKENT listesinde Yenişehir sınırları içinde bir hafriyat sahası görünmüyor. Moloz, HYBS kaydı ve Atık Taşıma ve Kabul Belgesiyle komşu ilçelerdeki açık sahalardan birine taşınır: listede güneydeki İnegöl'de Yeniyörük, kuzeydeki İznik'te Çamdibi, kuzeybatıdaki Orhangazi'de Örnekköy açık görünüyor. Hangi sahanın seçileceği güzergâh ve saha kabul koşullarına göre iş öncesinde BURKENT'ten teyit edilir. Güney komşudaki süreç için İnegöl sayfamız da fikir verir.