Mustafakemalpaşa'da bina yıkımı: deprem geçmişi, metruk yapılar ve eski fabrikalar

Mustafakemalpaşa'da bina yıkımı, Bursa'nın deprem geçmişi en ağır ilçelerinden birinde yapılır. Uluabat ve Mustafakemalpaşa fayları ilçeden geçiyor; 1964 depreminde yaklaşık 2.000 ev oturulamaz hâle geldi. Bugünkü yıkım gündemini belediyenin metruk bina ilanları, 1960'lardan kalma gıda fabrikaları ve Bursa'nın en geniş ilçesindeki kırsal yapılar belirliyor.

Deprem geçmişi bugünkü yıkımlar için ne anlatıyor?

İlçedeki eski yapıların bir kısmının hasar görmüş bir stoktan geldiğini. 1855 Bursa depreminden önce yaşanan ve yıkıcı olan öncü deprem Mustafakemalpaşa'da meydana geldi. Mustafakemalpaşa Ticaret ve Sanayi Odası'nın aktardığına göre 1964 depreminde yaklaşık 2.000 ev oturulamaz hâle geldi; en ağır hasar Çeltikçi, Durumbey, Boğaz, Kavaklı ve Güllüce köylerindeydi.

Faylar hâlâ aynı yerde. AFAD verisine dayanan İl Afet Risk Azaltma Planı'na ilişkin habere göre Uluabat Fayı Mustafakemalpaşa ile Hasanağa arasında yaklaşık 50 km uzanan sağ yanal doğrultu atımlı bir fay; Mustafakemalpaşa Fayı ise ilçe merkezi ile Çaltılıbük arasında.

Yıkım açısından bunun anlamı şu: eski bir yapıda önceki depremlerden kalmış onarılmış çatlaklar, eklemeler ya da taşıyıcı sistem değişiklikleri olabilir. Keşifte bu izler aranır; yıkım planı yapının kâğıt üzerindeki değil, sahadaki gerçek durumuna göre hazırlanır. Parsel bazında deprem tehlikesi için AFAD'ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası (yeni sekmede açılır) kullanılır.

Belediye metruk binaları hangi yolla yıktırıyor?

İmar Kanunu md. 39 ile. Mustafakemalpaşa Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü, 17 Eylül 2026'da Hamidiye Mahallesi 377 ada 5 ve 6 parseldeki metruk bina için bu madde kapsamında yıkım ilanı yayımladı. Basına yansıyan bilgiye göre Tatkavaklı Mahallesi'nde de harap binaların yıkılmasıyla uzun süredir kapalı olan yollar yeniden açıldı.

Madde 39'un işleyişi kısaca şöyle:

1. 01

   Tespit ve tebligat

   Yıkılacak derecede tehlikeli yapı tespit edilince 3 gün içinde sahibine tebligat yapılır. Tebligat yapılamazsa idarenin sitesinde 30 gün ilan edilir ve tebligat yapıya asılır.

2. 02

   Süre

   İdarenin belirlediği ve 30 günü aşmayan süre içinde tehlike giderilmelidir.

3. 03

   İdarenin yıkımı

   Tehlike giderilmezse yıkım belediye veya valilik tarafından yapılır, masraf %20 fazlasıyla sahibinden tahsil edilir.

Hamidiye ilanı, tebligatın ilan yoluyla yapıldığı durumlara bir örnek. Malik, verilen süre içinde yapıyı kendisi yıktırmayı tercih ederse ruhsatlı bir yıkım süreci başlar. Maddenin tam metni ve md. 32 ile farkı İmar Kanunu'nun yıkım hükümleri sayfasında.

1960'lardan kalma gıda fabrikaları nasıl sökülür?

Mustafakemalpaşa, Bursa'nın gıda sanayisinin eski merkezlerinden. MKPTSO'ya göre Tat Konserve Fabrikası 27 Ağustos 1967'de açıldı; Sanayi Sitesi 1976'da 108 dekarlık alanda 262 işyeriyle başladı ve 1982'de hizmete girdi. BEBKA ilçede TAT, SEK, Tamek, Merko, Akfa, Eker ve Juss gibi konserve ve meyve suyu fabrikalarını sayıyor. Aynı rapora göre MKP OSB 233 hektar ve 61 parselden oluşuyor, doluluk %80; ayrıca 47 hektarlık MKP Mermerciler OSB ile toplam 437 işyerli iki KSS var. MKP OSB 1990'da kuruldu, ilk fabrikası 1997'de açıldı.

Yarım asırlık endüstriyel yapılarda sökümün üç kritik noktası var:

• Asbest envanteri: Bu dönem yapılarda çatı ve cephe kaplamaları ile boru yalıtımları envanterin öncelikli kalemleridir. Asbest tespit edilirse iş planı Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü'ne bildirilir ve söküm yetkili ekiplerce yapılır. Sıralamayı asbest sökümü koordinasyonu sayfasında anlattık.
• Soğutma ve proses tesisatı: Kazanlar, buhar hatları ve soğutma üniteleri ana yıkımdan önce sökülür; gaz ve akışkanlar yetkili firmalarca boşaltılır.
• Bitişik işyerleri: 1976-82 kuşağı sanayi sitesinde birimler yan yana olduğundan komşu işyeri çalışırken söküm yapmak gerekebilir; bitişik nizamda mümkün olduğunca elle yıkım esastır.

Yöntem ayrıntıları fabrika ve endüstriyel tesis yıkımı sayfasında.

Kırsal mahallelerdeki ahır ve depolar nasıl yıkılır?

Mustafakemalpaşa 1.621 km² ile Bursa'nın yüzölçümü en büyük ilçesi ve il merkezine 84 km uzaklıkta. Geniş kırsal alanda tek katlı depo, ahır ve eski köy evi yıkımları sık karşılaşılan işlerdir. Bodrum hariç en çok 1 katlı, yüksekliği 6,00 m'yi ve inşaat alanı 250 m²'yi aşmayan müstakil yapılarda yıkım planı aranmaz; ancak asbest envanteri yükümlülüğü devam eder. Eski ahır ve depolarda oluklu çatı kaplamaları bu açıdan öncelikle incelenir.

Uzak köylerde asıl mesele lojistiktir: makinenin taşınması, köy yolunun kamyon için uygunluğu ve atığın sahaya mesafesi keşifte değerlendirilir. İlçede BURKENT'in Ocaklı sahası Eylül 2026 itibarıyla açık görünüyor; bu, atığın il merkezine taşınmadan ilçe içinde kalabilmesi demek. Taşıma belgesi Hafriyat Yönetim Bilgi Sistemi (HYBS) üzerinden alınır.

Yıkım ruhsatı için Mustafakemalpaşa'da nereye başvurulur?

Ruhsat Mustafakemalpaşa Belediyesi'ne yapılan başvuruyla düzenlenir; imar tarafını yürüten birim İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'dür. Güncel yıkım ruhsatı evrak listesi başvurudan önce belediyeden teyit edilmelidir. Parselin imar durumu belediyenin KEOS sisteminden görülebilir. Yönetmeliğe göre eksiksiz başvuruda ruhsat en geç 15 günde düzenlenir; akış yıkım ruhsatı rehberinde. Kuzeydeki komşu ilçede tarım yapılarının yıkımını Karacabey sayfasında anlattık.