Yıkım Bursa
Ekipman parkı: yıkımda hangi makine hangi işi yapar?
Ekipman parkı, bir yıkım firmasının yapıyı plana uygun, güvenli ve tozu kontrol ederek indirmek için kullandığı makine ve ataşmanların bütünüdür. Bu sayfada yıkımda kullanılan ekipman türlerini, her birinin işlevini, Y1, Y2 ve Y3 yetki grupları için mevzuattaki asgari ekipmanı ve operatör yeterliliği şartını anlatıyoruz.
Bir yıkım işinde kullanılacak makine, yapının yüksekliğine, taşıyıcı sistemine, komşu binalara uzaklığa ve sokağın genişliğine göre seçilir. Tek bir "yıkım makinesi" yoktur. Ekskavatör taşıyıcı olarak çalışır, asıl işi ucuna takılan kırıcı, pulverizatör veya makas yapar. Tozu arazöz ve pulverize su sistemi bastırır, molozu yükleyici toplar.
Makine listemiz, model ve çalışma yükseklikleriyle bu bölümde yayımlanacaktır.
Yıkımda hangi makineler kullanılır?
Yıkım sahasında en sık karşılaşılan ekipman ve işlevleri tablodadır. Bir işte bunların hangilerinin kullanılacağına keşifte ve yıkım planında karar verilir.
| Ekipman | Sahadaki işlevi |
|---|---|
| Uzun erişimli (uzun bomlu) ekskavatör | Yüksek binaları yerden, üst katlardan başlayarak kat kat indirir. Operatör ve makine yapının düşme alanı dışında kalır. |
| Paletli ekskavatör | Orta yükseklikteki yapılarda ana yıkımı, temel sökümünü ve moloz ayırmayı üstlenir; ağır ataşmanları taşır. |
| Mini ekskavatör | Bina içinde, dar avlularda ve bitişik nizam parsellerde çalışır; katlara vinçle çıkarılıp yukarıdan aşağıya ilerleyebilir. |
| Hidrolik kırıcı | Beton döşeme, temel ve kalın perdeleri darbeyle parçalar. Titreşim ve gürültüsü yüksek olduğu için komşu yapı yakınında sınırlı kullanılır. |
| Kırıcı çene / pulverizatör | Betonarme elemanı sıkıştırarak ezer, betonu donatıdan ayırır. Darbesiz çalıştığı için titreşim daha düşüktür. |
| Makas | Donatıyı, çelik profili ve metal aksamı keser; çelik yapı ve fabrika yıkımlarında temel araçtır. |
| Yükleyici | Molozu toplar, istifler ve kamyona yükler; saha içi düzeni sağlar. |
| Arazöz | Su tankıyla sahayı ve kamyon yolunu ıslatır, sistemlere su sağlar. |
| Pulverize su toz bastırma sistemi | Suyu ince zerrelere ayırarak yıkım noktasındaki tozu havada bastırır. |
Ataşman ve makinelerin çalışma ilkelerini daha ayrıntılı olarak bina yıkımında kullanılan makineler ve ataşmanlar yazımızda anlattık.
Makine seçimi neye göre yapılır?
Seçimi belirleyen ilk ölçüt bina yüksekliğidir. Kova veya ataşman yapının en üst noktasına yerden ulaşamıyorsa ya uzun erişimli bir makine gerekir ya da küçük makine katlara çıkarılır. İkinci ölçüt çevredir: bitişik nizam bir binada Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik md. 11 gereği mümkünse kısmen veya tamamen elle yıkım esastır. Bu durumda büyük makine ancak ortak duvardan ayrılmış bölümlerde devreye girer.
Üçüncü ölçüt taşıyıcı sistemdir. Betonarme karkasta pulverizatör ve kırıcı, çelik yapıda makas öne çıkar. Son olarak makinenin sahaya nasıl gireceği, nerede duracağı ve molozun nereden çıkacağı sokak ölçüsüne göre planlanır. Bu kararların hepsi yıkım planında yazılı olur; sahada doğaçlama makine değişikliği yapılmaz. Planlı ve darbesi azaltılmış yöntemleri kontrollü mekanik yıkım sayfasında ele aldık.
Y1, Y2 ve Y3 için asgari ekipman nedir?
Yıkım müteahhitlerinin hangi binaları yıkabileceği, Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik md. 14/A'daki Y1, Y2 ve Y3 gruplarıyla belirlenir. Her grubun asgari ekipmanı tabloda. Müteahhit, belgenin geçerlilik süresi boyunca bu ekipmanı bulundurmak zorundadır.
| Grup | Üstlenebileceği işler | Asgari ekipman |
|---|---|---|
| Y1 | Patlayıcılı veya patlayıcısız her türlü bina | 1 adet 260 HP paletli ekskavatör, 2 adet 120 HP ekskavatör, 1 adet 40 HP mini ekskavatör, 1 adet 90 HP yükleyici, 1 adet 5 ton su sandıklı arazöz, 1 adet taşınabilir pulverize su toz bastırma sistemi. En az biri 20 m çalışma yüksekliğinde uzun erişimli olmalıdır. |
| Y2 | Bina yüksekliği 51,50 m'ye kadar olan binalar | 1 adet 260 HP paletli ekskavatör, 1 adet 120 HP ekskavatör, 1 adet 40 HP mini ekskavatör, 1 adet taşınabilir pulverize su toz bastırma sistemi. En az biri 16 m çalışma yüksekliğinde uzun erişimli olmalıdır. |
| Y3 | Bina yüksekliği 16,50 m'ye kadar olan binalar | 1 adet 120 HP ekskavatör, 1 adet taşınabilir pulverize su toz bastırma sistemi |
Y1 ve Y2'de toz bastırma sistemi ile 120 HP ve üstü ekskavatörlerden en az biri kendi malı, geçici ithal veya finansal kiralama yoluyla edinilmiş olmalıdır; bu ikisi noter onaylı kiralamayla karşılanamaz. Grupların iş deneyimi ve personel şartlarını Y1, Y2, Y3 yıkım müteahhitliği rehberinde bulabilirsiniz.
Yetki belge grubumuz firma künyesinde yer alır.
Toz bastırma sistemi neden ayrı bir kalem?
Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik md. 18, yıkımda TS 13883'e uygun toz bastırma sistemi kullanılmasını zorunlu tutar. Bu yüzden toz bastırma, üç grubun asgari ekipman listesinde de yer alır. Hortumla su sıkmak bu şartın karşılığı değildir. Pulverize sistem suyu çok ince zerrelere ayırır. Tozu, yıkım noktasında, havaya karışmadan yakalar. Arazöz ise bu sistemi besler, zemini ve kamyon güzergâhını ıslak tutar.
Operatörlerde hangi belge aranır?
Yönetmelik md. 12'ye göre yıkımda kullanılan makineler TS 13633'e uygun olmalı ve makineleri kullanan operatörlerin mesleki yeterlilik belgesi bulunmalıdır. Osmangazi Belediyesinin yıkım ruhsatı evrak listesinde de (FKTM007 Rev.02/19.11.2024) müteahhitten makine ve operatör bilgileri istenir. Operatör belgelerinin kopyalarını ruhsat dosyasıyla birlikte hazırlarız. Diğer ilçelerde istenen evrak ilgili belediyeyle teyit edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Yıkımda hangi makinenin kullanılacağına kim karar verir?
Makine seçimi yıkım planının parçasıdır. Plan, inşaat mühendisi olan müellif tarafından TS 13633'e uygun hazırlanır; yöntem ve ekipman bu planda belirlenir. Biz keşifte yapı yüksekliğini, taşıyıcı sistemi, komşu yapıları ve sokak erişimini inceler, uygun makine ve ataşman kombinasyonunu müellifle birlikte netleştiririz.
Dar bir sokakta büyük makine olmadan yıkım yapılabilir mi?
Evet, ancak yöntem değişir. Mini ekskavatör katlara çıkarılarak yapı yukarıdan aşağıya indirilebilir, bitişik bölümler elle sökülebilir. Bu yöntem daha uzun sürer ama komşu yapıya ve sokağa gelen yük azalır. Hangi yöntemin uygulanabileceği keşifte ve yıkım planında belirlenir.
Kiralık makineyle yıkım yapılabilir mi?
Müteahhit Yönetmeliği md. 14/A'ya göre makineler kendi malı, geçici ithal, finansal kiralama veya noter onaylı kiralama yoluyla edinilmiş olabilir. Ancak Y1 ve Y2 gruplarında toz bastırma sistemi ile 120 HP ve üstü ekskavatörlerden en az biri noter onaylı kiralamayla karşılanamaz.
Hidrolik kırıcı yerine neden pulverizatör tercih edilir?
Hidrolik kırıcı betonu darbeyle kırar. Bu da titreşim ve gürültü üretir. Pulverizatör ise elemanı sıkıştırarak ezer. Komşu yapının yakın olduğu, bitişik nizam veya hassas çevreli işlerde öne çıkmasının sebebi budur. Kalın temel ve döşemelerde ise kırıcı hâlâ gerekli olabilir; seçim elemana göre yapılır.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik (md. 14/A)
- Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik (Mevzuat Bilgi Sistemi)
- Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği
Mevzuat metinleri değişebilir; bağlayıcı hüküm için Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.
Yıkım takviminiz belli mi? Keşfi ruhsattan önce yapalım.
Adres, kat sayısı, yaklaşık alan ve tahliye tarihini paylaşın; keşif gününü, yöntemi ve ruhsat takvimini birlikte netleştirelim.