İmar Kanunu 39. madde, yıkılacak derecede tehlikeli yapıların yıkımını düzenler. Tehlike tespit edilince 3 gün içinde yapı sahibine tebligat yapılır. Sahibine tehlikeyi gidermesi için en fazla 30 gün süre verilir. Tehlike giderilmezse yapıyı belediye veya valilik yıkar ve masrafı %20 fazlasıyla sahibinden tahsil eder. Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların yıkımı ise 32. maddeye tabidir.
3194 sayılı İmar Kanunu 9 Mayıs 1985 tarihli ve 18749 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Kanunda son değişiklik 7 Mayıs 2026 tarihli 7579 sayılı Kanunla yapıldı. Bu değişiklik 40. ve 42. maddelere dokunuyor ve yıkımla doğrudan ilgili değil.
39. maddeye göre tehlikeli yapı nasıl yıkılır?
Tespit
İdare, yapının yıkılacak derecede tehlikeli olduğunu tespit eder.
Tebligat
Tespitten sonra 3 gün içinde yapı sahibine tebligat yapılır. Tebligat yapılamazsa idarenin sitesinde 30 gün ilan edilir ve tebligat yapıya asılır.
Süre
Tebligattan sonra, idarenin belirlediği ve 30 günü geçmeyen süre içinde tehlike giderilir.
İdarece yıkım
Tehlike giderilmezse yıkım belediye veya valilik tarafından yapılır.
Masraf
Yıkım masrafı %20 fazlasıyla yapı sahibinden tahsil edilir.
Acil bir tehlike varsa mahkeme kararı aranmadan zabıta eliyle tahliye yapılır. Malik süre içinde yapıyı kendisi yıktırmak isterse yıkım ruhsatı gerekir. Ruhsat sürecini yıkım ruhsatı rehberimizde anlattık.
32. madde kaçak yapıların yıkımını nasıl düzenler?
Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılar için akış şöyledir:
| Aşama | Kural |
|---|---|
| Mühürleme | Yapı mühürlenir, aykırılık 7 gün içinde tapuya bildirilir. |
| Düzeltme süresi | Sahibine yapıyı ruhsata uygun hâle getirmesi için 1 ay süre tanınır. |
| Yıkım kararı | Aykırılık giderilmezse ruhsat iptal edilir. Yapı encümen veya il idare kurulu kararıyla belediye ya da valilik tarafından yıktırılır, masraf sahibinden tahsil edilir. |
| Bakanlığın devreye girmesi | İdare 2 ay içinde yıkım kararı almazsa ya da karardan sonraki 6 ay içinde yıkmazsa Bakanlık yıkabilir. Maliyet %100 fazlasıyla idareden tahsil edilir. |
Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik bu yıkımlarda uygulanır mı?
Kısmen. Yönetmeliğin kapsam maddesine göre idarenin 3194 kapsamında yaptığı yıkımlar ve 32. maddedeki kısmi yıkımlar yönetmeliğin kapsamı dışındadır. Yıkım yöntemine ilişkin 11. madde ve bazı hükümler bu yıkımlarda da uygulanır. Örneğin tam yıkım yukarıdan aşağıya yapılır ve bitişik nizamda mümkünse elle yıkım esastır.
Malikin kendi yaptırdığı yıkım ise yönetmeliğin tamamına tabidir. Bu yıkımda yıkım planı, ruhsat, asbest envanteri ve uygun yetki grubunda müteahhit gerekir. Yönetmeliğin özetini Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik sayfamızda bulabilirsiniz. Riskli yapılar ise 6306'ya tabidir; farkları riskli yapı yıkımı sayfamızda anlattık.
Ruhsatsız yıkımın cezası nedir? (md. 42)
Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmeliğe aykırılıkta, yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca İmar Kanunu md. 42'deki idari para cezası uygulanır. Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir; bu nedenle burada tutar vermiyoruz.
Osmangazi Belediyesinin ruhsatsız yıkımla ilgili duyurusunda 54.035,87 TL ile 162.107,60 TL arasında bir ceza aralığı belirtiliyor. Ancak bu tarihsiz duyuruda belirtilen bir aralıktır. Güncel tutar belediyeden teyit edilmelidir.
Ruhsat dosyasının hazırlanmasını ve takibini yıkım ruhsatı danışmanlığı hizmetimiz kapsamında üstleniyoruz.
Sık Sorulan Sorular
İmar Kanunu 39. maddeye göre kaç gün süre verilir?
Tehlike tespit edildikten sonra 3 gün içinde yapı sahibine tebligat yapılır. Tebligattan sonra idarenin belirlediği ve 30 günü geçmeyen süre içinde tehlikenin giderilmesi gerekir. Aksi hâlde yıkımı belediye veya valilik yapar.
Belediyenin yıktığı tehlikeli yapının masrafını kim öder?
Masraf yapı sahibinden %20 fazlasıyla tahsil edilir. Süre içinde yapıyı ruhsat alarak kendi yıktırmak çoğu durumda maliğin lehinedir. Kendi durumunuz için idare ve bir avukatla görüşmeniz önerilir.
Kaçak yapı yıkımına ne zaman karar verilir?
- maddeye göre yapı mühürlendikten sonra sahibine ruhsata uygun hâle getirmesi için 1 ay süre verilir. Aykırılık giderilmezse ruhsat iptal edilir ve yapı encümen veya il idare kurulu kararıyla yıktırılır.
Ruhsatsız yıkım yapılırsa ne olur?
Yönetmeliğe aykırılıkta İmar Kanunu md. 42'deki idari para cezası uygulanır. Tutarlar her yıl güncellendiği için güncel ceza miktarını ilgili belediyeden öğrenmek gerekir.
Belediyenin yaptığı yıkımlarda yıkım yönetmeliği uygulanır mı?
İdarenin 3194 kapsamında yaptığı yıkımlar Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmeliğin kapsamı dışındadır. Ancak yıkım yöntemine ilişkin 11. madde ve bazı hükümler bu yıkımlarda da uygulanır.
Kaynaklar ve ileri okuma
- 3194 sayılı İmar Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi)
- Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik, konsolide metin
- Osmangazi Belediyesi — Yıkım ruhsatı duyurusu
Mevzuat metinleri değişebilir; bağlayıcı hüküm için Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.