Yıldırım'da bina yıkımı: riskli alan, etaplı dönüşüm ve eğimli sokaklar

Yıldırım'da bina yıkımı, Bursa'da 6306 sayılı Kanun kapsamında ilan edilmiş riskli alanın bulunduğu ilçe olması nedeniyle çoğunlukla etaplı dönüşüm takvimine bağlı ilerler. Arabayatağı ve altı komşu mahalleyi kapsayan yaklaşık 499 hektarlık alan, 2026'da süren mahalle projeleri ve Uludağ eteğindeki eğimli sokaklar planı belirleyen üç unsurdur.

Yıldırım'daki riskli alan hangi mahalleleri kapsıyor?

Mevlana, Ulus, Yavuzselim, Arabayatağı, Çınarönü, Hacivat ve Şirinevler mahallelerini. 2013 başında alınan kararla yaklaşık 499 hektarlık bu bölge riskli alan ilan edildi ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Bursa İl Müdürlüğü askı ilanıyla duyurdu. Bursa'da 6306 kapsamında ilan edildiğini resmî kaynaktan doğrulayabildiğimiz riskli alan budur.

Büyükşehir'in Arabayatağı Kentsel Dönüşüm Projesi, belediye mülkü 4,32 hektarlık alan üzerinde 7 etapta rezerv konut ve dükkân üretmeyi hedefliyor; yapım 2023'te başladı. Rezerv konutun amacı, hak sahiplerinin yıkılacak binalarından taşınabileceği yerin önceden hazır olmasıdır. Bu da yıkımların tek seferde değil, taşınma sırasına göre etap etap gelmesi demektir.

Riskli alanda yıkım ruhsatı nasıl işler?

Riskli alandaki ya da riskli yapı kararı almış bir binada süreç, olağan yıkım ruhsatından birkaç noktada ayrılır:

1. 01

   Karar ve ilan

   Riskli yapı kararı e-Devlet'te ve muhtarlıkta 15 gün ilan edilir.

2. 02

   Yıktırma süresi

   Maliklere binayı yıktırmaları için en fazla 90 gün süre verilir.

3. 03

   Ruhsat

   Riskli yapıda yıkım ruhsatı, malik muvafakati aranmadan 6 iş günü içinde düzenlenir.

4. 04

   Asbest ve seçici söküm

   Yönetmelik md. 5 gereği asbest sökülmeden ve seçici yıkım yapılmadan ana yıkıma geçilemez; riskli yapıda da bu sıra değişmez.

5. 05

   Yıkım ve form

   Yıkım yukarıdan aşağıya yapılır; bitişten sonra idare 30 gün içinde Yanan ve Yıkılan Yapılar Formu düzenler.

12 Ağustos 2026'dan beri yürürlükte olan tek yeni hüküm de bu ilçeyi doğrudan ilgilendiriyor: 6306 kapsamında kamunun yaptığı yıkımlarda müteahhit ve şantiye şefi aranmıyor. Malikin kendi yaptırdığı yıkımlarda ise yetki belgeli müteahhit şartı sürüyor. Hukuki çerçevenin tamamı 6306 riskli yapı yıkımı sayfasında, sürelerin pratikte nasıl işlediği ise riskli yapı yıkım süresi yazısında.

2026'da hangi mahallelerde yıkım gündemde?

Basına yansıyan bilgiye göre 2026'da ilçede süren veya başlayan projeler şunlar:

Mimar Sinan'daki gibi 29 binanın aynı etapta yıkılması, tek parsel yıkımından farklı bir lojistik ister: blok sırası, kamyon rotası, atık konteynerlerinin yeri ve komşu etapların yaşamaya devam eden sakinleri birlikte planlanır. Toplu işlerin akışını kentsel dönüşüm yıkımı sayfasında anlattık.

Siteler ve atölye bölgelerinde neden ayrı bir plan gerekir?

JICA analizinde Siteler Mahallesi %80,8 ile Bursa'nın en riskli 5. mahallesi çıktı (basına yansıyan bilgiye göre). Siteler ve Hacivat çevresi atölye ve imalathane ağırlıklıdır; ilçede OSB bulunmaz ama BEBKA'ya göre Otosansit ile Bıçakçı Çakıcı Testereci KSS olmak üzere iki küçük sanayi sitesi vardır. Atölye yapılarında yıkımdan önce makine, stok ve yanıcı malzemenin boşaltılması, ortak duvarlı dükkân sıralarında da elle ayırma gerekir.

Cumalıkızık ve tarihi aks çevresinde nelere dikkat edilir?

Cumalıkızık, 2014'te UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne giren "Bursa ve Cumalıkızık" alanının parçasıdır. Büyükşehir'in Karapınar–Değirmenönü–Cumalıkızık Kentsel Dönüşüm Projesi 295 yapı ve 1.032 bağımsız bölümü kapsıyor ve belediye sayfasında "devam ediyor" olarak görünüyor. Yıldırım Külliyesi, Emir Sultan ve Yeşil Camii çevresi de ilçededir; Setbaşı–Yeşil–Emirsultan tarihi aksı için 2025'te kentsel tasarım fikir yarışması açıldı.

Bu bölgelerde tescilli yapıya komşu ya da etkileşim sahasındaki parselde, yönetmelik md. 5 gereği ruhsattan önce Koruma Bölge Kurulu görüşü alınır. Kazıda kültür varlığı çıkarsa çalışma durdurulup bildirilir.

Uludağ eteğindeki eğim yıkımı nasıl etkiler?

Yıldırım, Uludağ etekleri üzerine kurulu bir ilçe. Eğimli ve dar sokaklarda büyük paletli makinenin parsele girişi, kamyonun yüklenme noktası ve enkazın yokuş aşağı kaymasını önleyecek sıralama keşifte belirlenir. Bazı parsellerde makine üst kottaki sokaktan, bazılarında alt kottan çalışır; istinat duvarının yıkım sırasında korunması ayrı bir kalemdir. Batıdaki komşu ilçede bitişik nizamın benzer sorunlarını Osmangazi sayfasında ele aldık.

Belediye tarafında Yıldırım'ın imar işlemleri sayfasındaki belge listesinde yıkım ruhsatı ayrıca yer almıyor. Başvuru evrakı ilgili belediyenin imar/kentsel tasarım birimiyle teyit edilmelidir; genel belge seti yıkım ruhsatı rehberinde.