Asbest söküm Bursa: envanterden ana yıkıma kadar sıra ve belge koordinasyonu

Asbest sökümünü yetkili asbest söküm ekipleri yapar; yıkım firması olarak bizim görevimiz, bu işin doğru sırayla ve eksiksiz belgeyle tamamlanmasını sağlayıp yıkım takvimine bağlamaktır. Envanter çıkar, asbest varsa yetkili ekip iş planını il müdürlüğüne bildirip sökümü yapar, belgeler alınır, ancak bundan sonra ana yıkıma geçilir. Bursa'daki yıkımlarımızda bu zinciri başından sonuna takip ediyoruz.

Asbest sökümünü siz mi yapıyorsunuz?

Hayır. Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik'e göre bu işler asbest söküm uzmanı nezaretinde, asbest söküm çalışanı belgesine sahip kişilerce yapılır. Bizim yaptığımız iş koordinasyondur: kimin ne zaman sahada olacağını, hangi belgenin hangi aşamada alınacağını ve yıkım ekibinin sahaya ne zaman gireceğini planlamak.

Bu ayrım sahada da nettir. Yıkım ekiplerimiz asbest şüpheli malzemeye dokunmaz. Keşifte ya da iç sökümde şüpheli bir malzeme görürsek çalışmayı o bölümde durdurur ve incelemenin sonucunu bekleriz.

Asbest neden yıkımdan önce sökülmek zorunda?

Çünkü mevzuat sırayı açıkça belirler. Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik'in 5. maddesine göre asbest ve benzeri tehlikeli kimyasal içeren imalatlar sökülüp uzaklaştırılmadan ve seçici yıkım yapılmadan ana yıkıma geçilemez. Aynı yönetmeliğin 16. maddesi yıkım öncesinde asbest envanterini zorunlu tutar ve sökümün TS 13895'e uygun yapılmasını ister.

Pratik gerekçe de basittir. Yerinde, bütün hâlde duran bir çatı levhası kontrollü biçimde sökülebilir; aynı levha makineyle kırıldığında molozla karışır ve ayrılması mümkün olmaz. Konunun ayrıntılı anlatımını asbest sökümü neden yıkımdan önce yapılır yazısında bulabilirsiniz.

Koordinasyon sürecinde kim neyi yapar?

Aşağıdaki tablo, zincirin her halkasını ve sorumlusunu gösterir. Bizim koordinasyon görevimiz tablonun tamamını kapsar; işi fiilen yapan ise her satırdaki yetkili kişidir.

Yönetmelik, iş planının il müdürlüğüne kaç gün önce bildirileceğine dair bir süre öngörmez; bu yüzden takvimde bildirim adımını sabit bir güne değil, söküm ekibinin hazırlığına bağlıyoruz. İlgili mevzuatın özeti asbest yönetmeliği sayfasındadır.

Koordinasyon adım adım nasıl ilerler?

1. 01

   Keşifte şüpheli malzeme notu

   Yapı yaşı, çatı ve cephe kaplamaları, baca boruları, tesisat yalıtımları ve yer kaplamaları not edilir. Bu bir tespit değil, envantere girdi olan ön bilgidir.

2. 02

   Envanterin yaptırılması

   Yetkili laboratuvarın numune alması ve analiz sonucu beklenir. Sonuç, asbestin türünü, miktarını ve yerini gösterir.

3. 03

   Söküm ekibinin planlanması

   Asbest çıkarsa yetkili söküm ekibinin sahaya giriş tarihi, çalışma alanı ve atık çıkış yolu yıkım programıyla birlikte belirlenir.

4. 04

   Bildirim ve söküm

   Söküm ekibi iş planını il müdürlüğüne bildirir ve sökümü yapar. Bu sürede yıkım ekibi o alanda çalışmaz.

5. 05

   Belgelerin toplanması

   Bertaraf belgesi ile son ölçüm belgesi ve raporu alınır.

6. 06

   Ruhsat dosyasına ekleme

   Belgeler yıkım ruhsatı başvurusuna ve iş sonu teslim dosyasına eklenir.

7. 07

   Seçici yıkım ve ana yıkım

   Söküm tamamlanmadan ana yıkıma geçilmez; önce diğer malzemeler ayrılır, sonra taşıyıcı sistem yıkılır.

Asbest bulunmazsa da envanter raporu dosyada yerini alır; bu, belediyenin ve sonraki denetimlerin ilk bakacağı belgelerden biridir.

Bursa'daki belediyeler hangi asbest belgelerini istiyor?

Yönetmelik envanteri zorunlu tutar; Bursa'da bazı belediyeler de bunu ruhsat aşamasında belge olarak açıkça istiyor. Osmangazi Belediyesinin Kentsel Tasarım Müdürlüğü tarafından yayımlanan yıkım ruhsatı evrak listesinde (FKTM007 Rev.02, 19 Kasım 2024) yetkilendirilmiş laboratuvardan alınmış, ıslak imzalı asbest ölçüm raporu isteniyor; asbest tespit edilirse bertaraf raporu da dosyaya ekleniyor. İlçenin diğer başvuru ayrıntıları Osmangazi sayfamızda yer alır.

Nilüfer Belediyesi ise belediyenin açıklamasına göre Mayıs 2017'deki meclis gündeminden bu yana kentsel dönüşümde yıkım ruhsatı öncesinde asbest envanter raporu istiyor. Diğer ilçelerde istenen belgenin biçimi ilgili belediyenin imar veya kentsel tasarım birimiyle teyit edilmelidir. Asbest belgeleri dahil ruhsat dosyasının bütününü hazırlıyor ve yıkım ruhsatını sizin adınıza alıyoruz; nasıl işlediğini yıkım ruhsatı alma sayfasında anlattık.

Envanter ve söküm için kiminle çalışılır?

Yıkım öncesi asbest envanteri, numune ve analiz süreci ile sökümün planlanması, bu alanda çalışan kurumların işidir. Bursa'da yıkım öncesi asbest envanteri ve söküm sürecini yürüten Asbest Raporu Bursa (yeni sekmede açılır) ile aynı takvim üzerinde çalışılabilir; envanter sonucu geldiğinde yıkım programını buna göre güncelliyoruz. Envanter kavramının kısa tanımı asbest envanteri sözlük maddesindedir.

Hangi yapılarda asbest daha sık çıkar?

Kesin cevabı yalnızca laboratuvar analizi verir, ancak keşifte bazı yapı tipleri ve malzemeler dikkatimizi daha çok çeker:

• Eski sanayi yapıları ve depolar: Oluklu çatı ve cephe levhaları, boru yalıtımları. Geniş çatılı fabrikalarda söküm evresi takvimin en uzun kalemi olabilir; bu konuyu fabrika ve endüstriyel tesis yıkımı sayfasında ele aldık.
• 1970'ler ile 1990'lar arasında yapılmış apartmanlar: Baca boruları, kazan dairesi yalıtımları, bazı yer karoları ve yapıştırıcılar.
• Kırsal müstakil yapılar, ahır ve depolar: Eski oluklu çatı levhaları.

Küçük bir müstakil yapıda yıkım planı aranmasa bile tehlikeli malzemenin önce sökülmesi ilkesi değişmez.

Koordinasyon hizmetine neler dahildir, neler değildir?

Sınırı baştan net çizmek, hem mal sahibinin hem de söküm ekibinin işini kolaylaştırır.

Dahil olanlar:

• Keşifte şüpheli malzemelerin listelenmesi ve envanter için hazırlık,
• Envanter sonucuna göre yıkım programının yeniden kurulması,
• Söküm ekibinin sahaya girişi, çalışma alanı ve atık çıkış yolunun yıkım şantiyesiyle birlikte planlanması,
• Bertaraf ve son ölçüm belgelerinin takibi, ruhsat dosyasına ve teslim dosyasına eklenmesi,
• Söküm bitene kadar yıkım ekibinin ilgili alana girmemesinin sağlanması.

Dahil olmayanlar:

• Numune alma ve laboratuvar analizi,
• Asbestli malzemenin sökümü, paketlenmesi ve taşınması,
• İş planının hazırlanması ve il müdürlüğüne bildirimi,
• Havada lif ölçümü ve "maruziyet riski kalmadı" belgesinin düzenlenmesi.

Bu işler yönetmeliğin yetkilendirdiği kişi ve kuruluşlara aittir. Bizim katkımız, bu işlerin yıkım takviminde doğru yere oturmasını ve hiçbir belgenin eksik kalmamasını sağlamaktır.

Sökülen asbest ne olur, yıkım atığıyla karışır mı?

Karışmaz, karışmamalıdır. Asbestli atık ayrı paketlenir ve yalnızca bu atığı kabul etmeye yetkili tesislere gider. Hafriyat Yönetmeliği'ne göre konteynere tehlikeli atık atılırsa o konteynerdeki atığın tamamı tehlikeli atık sayılır. Bu yüzden asbest sökümü sürerken yıkım konteynerlerini sahaya almıyor ya da ayrı bir alanda tutuyoruz. Diğer atık akışlarının nasıl ayrıldığı seçici yıkım ve atık ayrıştırma sayfasındadır.

Söküm sürerken yıkım şantiyesinde neler değişir?

Söküm evresi, şantiyenin geri kalanından ayrı yönetilen bir bölgedir. Mal sahibi ve site yönetimi açısından pratikte şunlar önem taşır:

• Söküm alanına yalnızca yetkili ekip girer; yıkım işçileri, nakliyeciler ve ziyaretçiler için giriş kuralı baştan belirlenir.
• Atık çıkış yolu ile yıkım kamyonlarının giriş yolu mümkünse ayrılır; aynı kapı kullanılacaksa saatler ayrı planlanır.
• Sökümün hava koşullarına duyarlı kısımları, özellikle çatı levhaları, yıkım takviminde rüzgâr ve yağış payıyla programlanır.
• Komşulara ve bina sakinlerine söküm çalışmasının hangi tarihler arasında süreceği önceden duyurulur.
• Son ölçüm belgesi gelmeden söküm alanındaki iskele, kapalı alan ve işaretlemeler kaldırılmaz.

Bu başlıkların hangisinin kim tarafından üstlenileceği, söküm ekibiyle yapılan işbölümünde yazılı olmalıdır. Bir madde sahiplenilmemişse sahada ilk aksayan o olur.