Yıkım firmasının belgesi nasıl kontrol edilir? Yetki belge numarası ve Y grubu sorgulama

Yıkım firmasının belgesi üç adımda kontrol edilir: firmadan yetki belge numarasını ve bu numaraya tahsis edilmiş yıkım grubunu (Y1, Y2 veya Y3) yazılı olarak istersiniz, numarayı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının YAMBİS sisteminde sorgularsınız ve grubun binanızın yüksekliğine uygun olduğunu karşılaştırırsınız. Y3 16,50 m'ye, Y2 51,50 m'ye kadar binaları yıkabilir; Y1 her binayı.

Bu kontrol bir formalite değildir. Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik md. 5'e göre yıkım, yetki belge numarası almış ve uygun sınıftaki bir müteahhidin sorumluluğunda yapılmak zorundadır; ilçe belediyeleri de ruhsat dosyasında bu belgeyi ister.

Yıkım firmasında hangi belge aranır?

Aranan belge, Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik kapsamında verilen yapı müteahhitliği yetki belge numarası ve bu numaraya md. 14/A'ya göre tahsis edilmiş yıkım işleri grubudur. Madde 14/A, 1 Mart 2022'de yürürlüğe girdi; grupların hangi binayı yıkabileceğini belirleyen 5. fıkrası 1 Haziran 2022'den beri uygulanıyor.

Üç noktaya dikkat edin:

• Yapım ve yıkım grupları ayrıdır. Yönetmeliğe göre yapım ve yıkım belge grupları müteahhidin yetki belge numarasına ayrı ayrı tahsis edilir. Bir firmanın bina yapım grubunun olması, yıkım yetkisi olduğu anlamına gelmez.
• Ortaklıkla yıkım belgesi alınmaz. Yıkım işleri için ortaklık veya geçici grup yetki belge numarası verilmez. "İki firmanın ortaklığıyla bu işi yapacağız" diyen bir teklifte hangi firmanın hangi grupla sorumluluk aldığı netleşmelidir.
• Yeterlik süreklidir. md. 14/A'ya göre yıkım müteahhidi, belgenin geçerlilik süresi boyunca yeterliğe esas ekipmanı bulundurmak ve personeli istihdam etmek zorundadır. Yeterliğini kaybeden yıkım müteahhidinin belge grubu iptal edilebilir; bu yüzden belgenin sözleşme tarihinde geçerli olması önemlidir.

Grupların ayrıntılı şartlarını Y1, Y2, Y3 yıkım müteahhitliği sayfamızda, kavramın kısa tanımını yıkım müteahhitliği yetki grubu sözlük maddesinde bulabilirsiniz.

Yetki belge numarası YAMBİS'te nasıl sorgulanır?

Yapı Müteahhitliği Bilişim Sistemi (YAMBİS), Bakanlığın müteahhit kayıtlarını tuttuğu sistemdir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Samsun İl Müdürlüğünün yayımladığı sorgulama kılavuzu adımları şöyle tarif ediyor:

1. 01

   Sisteme girin

   Tarayıcıdan yambis.csb.gov.tr (yeni sekmede açılır) adresine gidin; kılavuz, sorgu için müteahhit sorgulama sayfasını (yeni sekmede açılır) gösteriyor.

2. 02

   Bilgiyi girin

   Müteahhidin vergi numarası, T.C. kimlik numarası veya yetki belge numarasından en az birini ilgili kutucuğa yazın. Kılavuza göre şirketler vergi numarasıyla, şahıslar T.C. kimlik numarasıyla sorgulanır.

3. 03

   Sorgulayın

   "SORGULA" butonuna basın ve çıkan kaydı firmanın size verdiği belgeyle karşılaştırın.

Kılavuz 2021 tarihlidir; sistemin arayüzü o tarihten bu yana değişmiş olabilir. Sorgu ekranında yıkım grubunun hangi biçimde gösterildiğini bu yazı için ayrıca doğrulamadık. Kayıtta grup bilgisini göremiyorsanız ya da firmanın belgesiyle bir tutarsızlık varsa, ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne yazılı olarak sorun. Yetki belgesi başvuruları il müdürlüğüne yapıldığı için bu konudaki en doğru muhatap orasıdır.

Hangi Y grubu hangi binayı yıkabilir?

Grup, bina yüksekliğine göre eşleştirilir. Müteahhit Yönetmeliği md. 14/A'daki güncel sınırlar:

Pratik okuma şöyledir: bina 16,50 m'yi aşıyorsa Y3 yeterli değildir; 51,50 m'yi aşıyorsa ya da patlayıcı kullanılacaksa yalnızca Y1 işi üstlenebilir. Gruplar yalnızca mesleki ve teknik yeterliğe göre ayrılır; ekonomik ve mali yeterlik aranmaz.

Binamın yüksekliğini nereden öğrenirim?

Onaylı projeden, yapı ruhsatından ya da proje yoksa hazırlanacak rölöveden. Yönetmelik kat sayısına değil bina yüksekliğine bakar; "4 katlı bina Y3'e girer" gibi genellemeler kat yüksekliklerine, çatı ve bodrum durumuna göre yanıltıcı olabilir. Sınıra yakın binalarda yüksekliği projeden kesin olarak alın ve firmaya yazılı bildirin.

Belediye ruhsat dosyasında firmadan ne istiyor?

Bursa'da evrak listesini doğrulayabildiğimiz ilçe Osmangazi'dir. Osmangazi Belediyesi Kentsel Tasarım Müdürlüğünün yıkım ruhsatı evrak listesi (FKTM007 Rev.02/19.11.2024) müteahhitten şunları ister:

• yıkım sözleşmesinin aslı ve sorumluluk taahhütnamesi,
• Y1/Y2/Y3 yetki belgesi (YAMBİS),
• oda sicil kaydı, sigorta sicil numarası, imza sirküleri, vergi levhası ve ticaret odası kaydı,
• makine ve operatör bilgileri.

Listede ayrıca "yıkım müteahhidi ruhsat işlemleri için vekil olamaz" notu yer alır; başvuruyu malik ya da malikin vekili yapar. Bu liste, mal sahibi için de iyi bir kontrol listesidir: belediyenin istediği belgeleri sözleşmeden önce firmadan istemek, ruhsat aşamasında sürpriz yaşamayı önler. Diğer ilçelerde evrak farklılaşabilir; ilgili belediyenin imar veya kentsel tasarım birimiyle teyit edin. Ruhsatın bütün adımları yıkım ruhsatı rehberimizde.

Yetki belgesi dışında neler kontrol edilmeli?

Yetki belgesi firmanın bu işi üstlenmeye yetkili olduğunu gösterir; sahadaki uygulamayı ise başka belgeler ve taahhütler belirler. Sözleşmeden önce şunları sorun:

1. Operatör belgesi. Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik md. 12'ye göre yıkımda çalışan makine operatörlerinin mesleki yeterlilik belgesi olmalıdır.
2. Toz bastırma sistemi. md. 18'e göre TS 13883'e uygun toz bastırma sistemi zorunludur; md. 14/A da her grupta taşınabilir pulverize su toz bastırma sistemi arar.
3. Şantiye şefi ve fenni mesul. Şantiye şefi bulundurulur (md. 5); fenni mesul bugün 21,50 m ve üstündeki binalarda, patlayıcıyla yıkımda ve ikiden fazla bodrum katı olan binalarda gerekir.
4. Yıkım planı müellifi. Planı inşaat mühendisi olan müellif hazırlar (md. 6); küçük müstakil yapılar dışında plan zorunludur.
5. Asbest sökümünü kimin yapacağı. Asbest sökümü, Asbest Yönetmeliğine göre asbest söküm uzmanı nezaretinde, eğitimli çalışanlarca yapılır. Yıkım firması sökümü kendisi yapmıyorsa hangi yetkili ekiple çalışacağını yazılı sorun.
6. İş deneyimi. md. 14/A'ya göre iş deneyimi EKAP kaydı, idare yazısı ya da sözleşme, Yanan ve Yıkılan Yapılar Formu ve faturalarla belgelenir. Benzer yükseklikte veya bitişik nizamda yaptığı işleri sorabilirsiniz.

Birden fazla teklif aldıysanız bu kalemlerin tekliflerde nasıl yer aldığını yıkım teklifi karşılaştırma rehberimizde, sözleşmeye nasıl yazılacağını yıkım sözleşmesi yazımızda anlattık.

Belge kontrolünde en sık yapılan hatalar nelerdir?

Bu hataların çoğu kötü niyetten değil, kontrolün yarım yapılmasından kaynaklanır:

• Teklifi veren firma ile ruhsattaki müteahhidin farklı olması. Teklif bir firmadan, ruhsat dosyasındaki yetki belgesi başka bir firmadan geliyorsa, sahadaki işin sorumluluğu ruhsatta adı geçen müteahhittedir. Sözleşmeyi bu firmayla yapın.
• Unvan veya vergi numarası uyuşmazlığı. Sorgu sonucundaki ticaret unvanı ve vergi numarası, sözleşmedeki ve faturadaki bilgilerle aynı olmalıdır.
• Eski tarihli belge fotokopisi. Yıllar önce alınmış bir belgenin fotokopisi bugünkü durumu göstermez; sorguyu sözleşme tarihine yakın bir günde kendiniz yapın.
• Kat sayısıyla grup seçmek. Grup bina yüksekliğine göre belirlenir; sınıra yakın binalarda projedeki yükseklik değeri esas alınmalıdır.
• Asbest ekibini sormamak. Yıkım grubunun olması asbest sökme yetkisi anlamına gelmez; asbest sökümü ayrı bir yetkinlik ve ayrı bir belgelendirme konusudur.

Bu beş kontrolün hepsi sözleşme imzalanmadan, belgeler masadayken yapılabilir ve toplamda birkaç dakikanızı alır.

Belge bilgilerini sözleşmeye nasıl bağlamalı?

Sorgu sonucu yalnızca bugünkü durumu gösterir. Sözleşme ise belgenin iş boyunca geçerli kalmasını güvenceye alır. Aşağıdaki kalemleri sözleşmeye ya da ekine yazdırmanızı öneririz:

• Firmanın ticaret unvanı, vergi numarası, yetki belge numarası ve yıkım grubu.
• Binanın proje yüksekliği ve bu yüksekliğe karşılık gelen grup.
• Belge grubunda iş süresince bir değişiklik olursa (grubun iptali ya da düşmesi gibi) firmanın malike derhâl yazılı bildirim yapacağı.
• Sahada çalışacak şantiye şefinin ve makine operatörlerinin kimler olduğu.
• Alt yüklenici kullanılacaksa hangi işin kime verileceği ve alt yüklenicinin belgeleri.

Alt yüklenici konusu ayrıca dikkat ister. Ruhsat dosyasında adı geçen müteahhit, sahadaki işin sorumlusudur. Teklifi veren firmanın işi başka bir firmaya devretmesi, ruhsattaki müteahhidin değişmesi anlamına gelebilir ve bu durumun idare nezdinde nasıl işleyeceği ilçe belediyesinden teyit edilmelidir. Bu tür bir devir söz konusuysa karar vermeden önce yazılı açıklama isteyin.

Sorgu sonucunu sözleşme tarihinde alın, iş bitiminde ise yıkım bitiş belgelerini (atık belgeleri ve Yanan ve Yıkılan Yapılar Formu) dosyaya ekleyin. Böylece belge kontrolü işin başında ve sonunda aynı dosyada kayıt altında kalır.

Hangi yıkımlarda müteahhit belgesi aranmaz?

İki durumda. Birincisi, yıkım planı aranmayan yıkımlarda müteahhit de aranmaz: bodrum hariç en çok 1 katlı, bina yüksekliği 6,00 m'yi ve yapı inşaat alanı 250 m²'yi geçmeyen müstakil ve ayrık nizam yapılar ile küçük kısmi yıkımlar bu kapsamdadır. Ruhsat, asbest envanteri ve atık kuralları bu yapılarda da geçerlidir.

İkincisi, 12 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren fıkraya göre 6306 kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan yıkımlarda müteahhit ve şantiye şefi aranmaz; yıkım planı gereken bu yıkımlarda fenni mesuliyeti kamu kurumu üstlenir. Riskli yapıyı malikler yıktırıyorsa uygun gruptaki müteahhit şartı devam eder.

Bizim yetki belgemizi nasıl görebilirsiniz?

Yetki belge numaramız ve yıkım grubumuz firma künyesinde yer alır; keşif ve teklif aşamasında belgenin kendisini de paylaşırız. Bu yazıdaki adımlarla kaydımızı kendiniz de sorgulayabilirsiniz. Üstlendiğimiz işlerin kapsamı bina yıkımı hizmet sayfamızda.