Kırıcı çene ya da pulverizatör, ekskavatöre takılan ve betonarme elemanları iki çene arasında sıkıştırarak ezen hidrolik ataşmandır. Darbeyle değil sıkıştırmayla çalışır. Çenelerde bulunan kesici bıçaklar, ezilen betondan açığa çıkan donatıyı da keser.
Mevzuattaki yeri
Mevzuat ataşman adı saymaz; yöntem ve makine seçimini yıkım planına bırakır. Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik md. 11, uygun tekniğin TS 13633'teki teknikler arasından seçilmesini ister. Md. 12, makinelerin bu standarda uygun olmasını ve operatörlerin mesleki yeterlilik belgesi taşımasını şart koşar. Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği md. 19'a göre hidrolik ekipmanla yapılan yıkımda kolon ve kirişler kesilir veya parçalanır; pulverizatör bu işin tipik aracıdır.
Pratikte anlamı
Pulverizatörün iki avantajı öne çıkar. Birincisi, hidrolik kırıcıya göre çok daha az titreşim üretmesidir. Bitişik nizamda ve hassas çevrelerde bu fark belirleyicidir. İkincisi, betonu donatıdan sahada ayırmasıdır. Böylece demir hurda olarak, beton ise ayrı bir atık akışı olarak yönetilebilir. Uzun bomlu ekskavatörün ucunda en sık görülen ataşman da budur. Darbesiz yöntemlerin genel çerçevesi için kontrollü yıkım nedir yazısına bakabilirsiniz.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik (Mevzuat Bilgi Sistemi)
- Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği
Mevzuat metinleri değişebilir; bağlayıcı hüküm için Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.